W bazylice zabrzmiał Pontyfikał Płocki

Kiedy przed laty dwaj pasjonaci muzyki dawnej Waldemar Woźniak (ówczesny szef POKiS-u) i ks. dr Andrzej Leleń zaprosili wykonawców średniowiecznych chorałów do katedry na Tumskim Wzgórzu, nikt nie przypuszczał, że te wyjątkowe, mistyczne koncerty doczekają ćwierćwiecza. Tegoroczną jubileuszową edycję Festiwalu Muzyki Jednogłosowej przygotowali Robert Majewski (dyrektor artystyczny) oraz popularyzator i wykonawca muzyki tradycyjnej Adam Strug (kurator festiwalu). W programie znalazły się: Tańce polskie z manuskryptu rostockiego Georga Philippa Telemanna i Melodie na Psałterz Polski Mikołaja Gomółki. Swoją prapremierę miało „Oficjum o św. Katarzynie“ z XII-wiecznego Pontyfikału Płockiego.

Festiwal rozpoczęła Orkiestra Czasów Zarazy. Zespół tworzą muzycy grający na wyjątkowych instrumentach. To, jak mówił kierujący grupą Paweł Iwaszkiewicz – charakterny puzon (Piotr Wawreniuk), skrzypce ludowe (Witek Broda), basy (Tomasz Frycz na wiolonczeli barokowej), regał (Mirosław Feldgebel) i dudy. A ponieważ styl polski włączyli do swojej muzyki także Szwedzi, Olena Yeremenko zagrała polkę na tradycyjnym szwedzkim instrumencie – nyckelharpie.
Podczas koncertu w katedrze warto było nie tylko posłuchać mazurków i polonezów, ale również poznać ich historię. Kompozytor Georg Philipp Telemann przebywał na dworze księcia Erdmanna II (członek tajnego gabinetu króla Augusta II Mocnego) w Sorau i wraz z jego orszakiem podróżował do Rzeczpospolitej. Słuchał polskiej muzyki na dworach, i w karczmach. To go zainspirowało. Utwory zostały odkryte w bibliotece uniwersyteckiej w Rostocku. Rękopis daje wskazówki instrumentarium. Tradycyjne tańce zostawiały miejsce na improwizacje skrzypka i dudziarza.
Dzień drugi festiwalu to spotkanie z psalmami Mikołaja Gomółki do znakomitych przekładów Jana Kochanowskiego. Monodia Polska wykonuje je w sposób najbardziej zbliżony do czasów, w których powstały, zachowując naturalną emisję i maniery wykonawcze (artyści śpiewali na chórze). Pomysłodawca zespołu, śpiewak i instrumentalista Adam Strug zebrał też zachowane w ustnej tradycji polskie pieśni religijne i świeckie w Łomżyńskim i na Kurpiach Zielonych.
Pierwsze wydanie „Psałterza Dawidów” Kochanowskiego ukazało się w 1579 roku, w Krakowie, w Drukarni Łazarzowej. W rok później ta sama oficyna wydała Melodie na Psałterz Polski przez Mikołaja Gomółkę uczynione. Podczas koncertu w katedrze usłyszeliśmy m.in. jeden z najbardziej znanych psalmów „Kto się w opiekę poda panu swemu”. Zespołowi Monodia towarzyszyła Maria Erdman. Wirtuozka instrumentów klawiszowych wykonała na organach polskie tabulatury wieku XI. Artystów nagrodziły gromkie oklaski.
Ostatniego wieczoru w bazylice katedralnej odbyła się prapremiera. Zabrzmiało „Oficjum o św. Katarzynie Aleksandryjskiej” z XII-wiecznego Pontyfikału Płockiego. Pontyfikał, jedna z dwóch najstarszych ksiąg liturgicznych, obok opisu sprawowania liturgii, zawiera liczne fragmenty melodii zapisanej za pomocą neum (znaków). Umieszczano je nad tekstem, obrazowały ruch ręki dyrygenta. Zabytkowy rękopis z XII wieku powstał być może w Płocku. Zrabowany w czasie działań wojennych, powrócił w 2015 roku do zbiorów Muzeum Diecezjalnego. Warto podkreślić, że w księdze znajduje się także najstarszy opis rezurekcji.
„Matuttinum o św. Katarzynie Aleksandryjskiej” wykonała Schola Gregoriana Silensiensis pod kierunkiem wybitnego wykonawcy muzyki sakralnej Roberta Pożarskiego. Praca nad ich przygotowaniem zajęła pół roku. Kantor zespołu Robert Pożarski poinformował, że całość usłyszymy w listopadzie.
Organizatorami Festiwalu Muzyki Jednogłosowej byli Płocki Ośrodek Kultury i Sztuki i bazylika katedralna. Mecanasi: Miasto Płock, Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego, Starostwo Powiatowe w Płocku.

(lesz)
fot. Anna Gruszczyńska

Zobacz kolejny artykuł

Spotkanie z filozofem Andrzejem Korczakiem w Książnicy Płockiej

– Bardzo wielu humanistów XX wieku dostrzega, że pogłębiający się kryzys moralności w świecie białego …

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.