Płock w dziejach tysiącletnich

Ukazało się trzecie wydanie jednej ze sztandarowych publikacji dotyczących dziejów Płocka – Płock od A do Z. Autorzy książki, Andrzej Jerzy Papierowski i Jerzy Stefański, zapowiadali uzupełnienie i zaktualizowanie wielu informacji. „Encyklopedyczne vademecum o mieście” wydane zostało z okazji 190. rocznicy istnienia Towarzystwa Naukowego Płockiego.
Pierwszy raz książka ukazała się w 1990 roku, kiedy to Płock obchodził 500-lecie utworzenia województwa i 175. rocznicę założenia TNP. Drugie, rozszerzone wydanie pojawiło się w 1995 roku. Rok później zostało nagrodzone przez Mazowiecki Ośrodek Badań Naukowych im. Stanisława Herbsta w Warszawie. Papierowski i Stefański współpracowali również przy okazji innej publikacji – Słownika biograficznego Płocczanie znani i nieznani, którego dwa tomy ukazały się w 2002 i 2007 roku. Trzecie wydanie Płocka od A do Z w tysiącletnich dziejach zostało rozszerzone i uzupełnione. Jak czytamy w komentarzu autorów, na decyzję o powstaniu kolejnego wydania wpłynęły, poza przedawnieniem niektórych informacji, m.in. „rozwój badań, zwłaszcza historycznych” oraz „potrzeby naukowe studentów i badaczy, w związku z dość poważnym rozwojem szkolnictwa wyższego w mieście”. Pomyślano także o turystach, uwzględniając ich zainteresowania i oczekiwania. Pewnie dlatego w książce mającej układ słownika czy, jak kto woli, encyklopedii, alfabetycznie ułożone hasła pozwalają na łatwe i szybkie odnalezienie poszukiwanych informacji. Pod hasłem „płockie cmentarze” znajdziemy na przykład kilkanaście opisów płockich nekropolii różnych wyznań. Tak samo jest z hasłem „tablice pamiątkowe”, pod którym znajdują się informacje dotyczące dużej ilości istniejących w mieście tablic upamiętniających osoby i wydarzenia, choćby na przykład z dość nową tablicą druha Wacław Milke. Informator miejski to część publikacji przeznaczona chyba stricte dla turystów. Mamy tutaj adresy placówek kulturalnych, restauracji, pubów, pensjonatów, szkół wyższych, a nawet językowych. Nie dziwi umieszczenie bankomatów, które podczas każdej podróży mogą się gościom odwiedzającym Płock przydać. Natomiast ze spisu instytucji udzielających pożyczek na cele gospodarcze i biur maklerskich z pewnością można by zrezygnować. W tej części najciekawsza jest lista osiedli w Płocku wraz z ich powierzchnią – informacje rzeczywiście przydatne na przykład uczniom oraz lista zagranicznych miast partnerskich Płocka, wraz z króciutkimi informacjami o nich.
Do najnowszego wydania dodano krótkie biogramy duchownych, wojewodów, prezydentów i osób sprawujących funkcje mające wpływ na „życie duchowe, oświatę i kulturę mieszkańców”. Są również biogramy znanych osób żyjących współcześnie, cenionych w różnych środowiskach. Nazwiska te mogą wywołać kontrowersje, ponieważ kryterium wyboru w niektórych przypadkach pozostaje niejasne. I wcale nie chodzi o sponsorów, którzy zostali umieszczeni w książce z pewnością w ramach podziękowania. Wielu nazwisk zasłużonych dla płockiej kultury osób brakuje. Wieloletni, obecny dyrektor płockiego teatru Marek Mokrowiecki wymieniony jest w haśle dotyczącym naszej sceny, ale nie pojawia się osobno. Nie ma też wielu towarzystw i instytucji działających na terenie Płocka. W trzecim wydaniu oczekiwalibyśmy zgodnie z zapowiedzią autorów zaktualizowania informacji, ale w wielu miejscach się po prostu rozczarujemy. Znajdziemy na przykład kilka wierszy płockich poetów, ale jest to środowisko licznie reprezentowane, a tego w Płocku ad A do Z nie widać. Zupełnie nieaktualne jest hasło dotyczące płockiej prasy. Pojawiają się tytuły, które dawno przestały się ukazywać, a z haseł wynika, że ich redakcje wciąż istnieją.
Niewątpliwymi zaletami tej książki są nowe rozdziały, jak choćby ten poświęcony płockim rabinom i biskupom. Cenny, choć wymagający rozszerzenia jest rozdział z biogramami osób, od których nazwisk zostały nazwane place i ulice Płocka. Miłośników historii najnowszej z pewnością zainteresuje biogram jednego z funkcjonariuszy UB. Są też w publikacji piękne rysunki Eugeniusza Szelągowskiego, przedstawiające architekturę Płocka oraz archiwalne już zdjęcia miasta. Płock od A do Z jest przejrzysty i ładnie wydany. Zabrakło w nim natomiast redaktora (zresztą nie ma go na stronie autorów całego projektu), który być może przyczyniłby się do lepszego uzupełnienia i rozszerzenia tej pozycji. Jeśli spojrzeć na książkę w kategoriach kompendium wiedzy o mieście – jest to z pewnością pozycja bardzo ważna i chwała autorom za to, że podjęli się jej przygotowania i wydania. Ale od doświadczonych autorów, w trzecim wydaniu, moglibyśmy oczekiwać trochę więcej, przede wszystkim aktualnych informacji, doprowadzonych przynajmniej do roku 2009.
Lena Szatkowska