Najnowsze informacje

54. rocznica osiedlenia Romów w Płocku

Do 20 maja w kamienicy przy Tumskiej czynna będzie wystawa „Tradycja, zwyczaje i historia polskich Romów” przygotowana przez Muzeum Etnograficzne, Oddział Muzeum Okręgowego w Tarnowie. Ekspozycja przybliża historię Romów, rodowód tej mniejszości etnicznej, przemiany zachodzące w sposobie życia w nowych ojczyznach na przestrzeni wieków. Znajdziemy na niej także akcenty płockie.
Wystawa została przygotowana przez Patrycję Hajek i Adama Bartosza – pracowników Muzeum w Tarnowie (placówka jako jedyna w Polsce systematycznie buduje kolekcję romologiczną). Jej celem jest przybliżenie historii i kultury Romów oraz uczczenie ważnych rocznic: 47. rocznicy Światowego Kongresu Romów, 31. rocznicy śmierci romskiej poetki Papuszy i 54. rocznicy osiedlenia się Romów w Płocku.
Wielkoformatowe plansze ze zdjęciami i opisami opowiadają o różnych wydarzeniach z życia społeczności: tragicznych, jak Holocaust, czy doniosłych, jak I Światowy Kongres Romów w Anglii). Zwracają uwagę też na życie codzienne Romów zamieszkujących ziemie polskie, ich zajęcia, zwyczaje, starania o ocalenie odrębności kulturowej. W gablotach można obejrzeć elementy stroju, instrumenty, stare ryciny i współczesne wydawnictwa. Kilka plansz poświęcono historii rodzin przybyłych do Płocka w 1964 roku.
Romowie żyjący w rozproszeniu w różnych krajach nie mają jednolitych struktur ani wspólnych przywódców. Najczęściej identyfikują się z grupami o charakterze rodowym lub terytorialnym. Skomplikowany język romski wywodzi się ze staroindyjskiego języka, którego formą był sanskryt. Autorzy wystawy są zwolennikami tezy, że przodkowie Romów porozumiewali się prawdopodobnie wspólnym językiem. Po opuszczeniu Indii język stopniowo przejmował składnię i słownictwo języków krajów, do których się udali. Ponieważ język kształtował się od początku bez pisemnego zapisu, trudno jest odtworzyć jego najstarszą albo „najczystszą” wersję. Większość Romów posługuje się językiem Romani. Jest on tak zróżnicowany, że odległe grupy mają trudności w porozumieniu się.
W 1971 roku pod Londynem zorganizowano I Światowy Kongres Romów, na którym proklamowano barwy flagi romskiej i tekst romskiego hymnu oraz powołano Światowy Związek Romów, który oficjalnie reprezentuje społeczność wobec organizacji międzynarodowych i rządów. Jego prezesem jest od 2004 roku polski Rom Stanisław Stachiro Stankiewicz.
Wzmianki o wędrujących po Mazowszu cygańskich taborach płocka prasa podawała już w XIX wieku. „Korespondent Płocki” z 1882 roku pisał: „W Radziwiu rozłożył się wspaniale wielki obóz cygański o dwudziestu namiotach. Dają się tam widzieć prawdziwie piękne typy tej niespożytej rasy azyatyckiej”. Po II wojnie światowej można je było zobaczyć w okolicy lotniska, jaru Brzeźnicy, dworca kolejowego czy nad Wisłą. Na wystawie jest zdjęcie Aleksandra Macieszy, który uwiecznił cygańską rodzinę na szklanych kliszach fotograficznych około 1930 roku. Czym zajmowali się przyjezdni? Umiejętność grania na instrumentach była wykorzystywana w restauracjach. Skrzypkowie umilali czas gościom restauracji „Pod Strzechą”. Byli też np. kotlarze.
W 1964 roku do Płocka przybyła rodzina Siwaków. Tabor rozłożył się przy ulicy Norbertańskiej 4. „Zanim tabor rodziny Siwaków osiadł w Płocku, wędrował po Polsce przemieszczając się z miejsca na miejsce. Zimą, jak wspominał Adolf Siwak, wynajmowali za zapłatą mieszkania u dobrych ludzi, którzy im zaufali i udostępniali na ten czas swoje wolne pokoje. Wiosną zaś opuszczali gościnne domostwa i ruszali w drogę. Podczas letniej wędrówki ich domem stawał się wóz (wurden), namiot (szatra) i las (veš). Życie wtedy miało swój urok. Tabory scalały wspólnotę” – czytamy w opisie. Inne plansze poświęcone są np. działalności artystycznej zespołu Romen czy inicjatorowi Międzynarodowego Festiwalu Piosenki i Kultury Romów w Ciechocinku, Don Wasylowi i romskim artystom.
Otwierając wystawę, zastępca dyrektora Muzeum Mazowieckiego Tomasz Kordala podkreślił, że społeczność romska jest obecna na ziemiach polskich co najmniej od przełomu XIV i XV wieku. Z okazji Międzynarodowego Dnia Romów i 54. rocznicy osiedlenia się ich w Płocku Jadwiga Wojnarowska z UM odczytała adres gratulacyjny od prezydenta Andrzeja Nowakowskiego. Przedstawiciele społeczności romskiej ze Skierniewic podarowali płocczanom obraz namalowany przez dzieci.
Święto Romów uświetnił prowadzony przez Zofię Czernicką koncert. Fragmenty poezji romskiej czytali: Grażyna Zielińska, Henryk Jóźwiak i Ewa Lilianna Matusiak. Owacje publiczności zebrał zespół Romen z solistą Krystiano, który rozpoczął występ od wykonania romskiego hymnu. Usłyszeliśmy też m.in. piosenki „Smak wolności” i „Gdzie są te tabory roztańczone”. Wystawę można oglądać do 20 maja.

(m. a.)

Zobacz kolejny artykuł

Georg Koch i Pueri et Puellae Cantores Plocenses wystąpili w katedrze

Na kwietniowy koncert przyjechał do Płocka znakomity organista niemiecki Georg Koch. W katedrze zagrał kompozycje …